AKTUALNOŚCI
Stanowisko NSZZ Solidarność K/M Nr.3005 Taksówkarzy Zawodowych m.st.Warszawy do propozycji Senatu
dot: zmiany ustawy o transporcie drogowym – druk 1168
Uchwała Senatu rekomenduje zmianę ustawy o transporcie drogowym z dn. 6 września 2001 r. jako mające na celu ujednolicenie wymogów prawnych dotyczących wykonywania transportu drogowego taksówkami oraz samochodami osobowymi nie będącymi taksówkami. Nie wydaje nam się, aby to było słuszne rozwiązanie. Rozważyć należy bowie zasady, które przyświecały przy tworzeniu obowiązującej ustawy. Ustawodawca świadomie rozgraniczył zasady wykonywania transportu drogowego osób jak i rzeczy. W przewozach osób ustawodawca rozgraniczył i określił też rodzaje przewozów, a mianowicie: przewóz niezarobkowy, przewóz regularny, przewóz regularny specjalny, przewóz wahadłowy, przewóz komunikacją miejską, przewóz okazjonalny, przewóz kabotażowy i przewóz drogowy taksówką. Poza przewozem taksówką, gdzie jest ograniczenie dla samochodu do 9 osób łącznie z kierowcą, pozostałe przewozy można wykonywać każdym pojazdem przeznaczonym do przewozu osób, w tym i samochodem osobowym, ale bez naruszania zasad i warunków wynikających z każdego rodzaju przewozu. Zasady te dotyczą również przewozu drogowego taksówką jak i przewozu okazjonalnego samochodem osobowym do 9 osób.
Odrębna ustawa jaką jest ustawa z dn. 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, również rozgranicza określenia samochodu osobowego od taksówki. Według określenia samochód osobowy to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu. Natomiast taksówka osobowa jest to ten sam pojazd osobowy lecz odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. Tak więc dodatkowe warunki wyposażenia są przynależne tylko i wyłącznie taksówce. Ponadto przy transporcie drogowym taksówką obowiązuje ponad 30 aktów prawnych, od ustaw poprzez rozporządzenia ministrów do uchwał Rady Warszawy, są to m. in.:
- ustawa z dn. 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym,
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 16.12.2003 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów
- rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 27.12.2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać taksometry elektroniczne,
- rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 20.12.2007 r. w sprawie kas rejestrujących,
- rozporządzenie Ministra Finansów z dn. 04.07.2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków stosowania tych kas,
- obwieszczenie Rady Warszawy z dn. 11.03.2004 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu uchwały w sprawie ustalenia urzędowych cen za przejazdy taksówkami osobowymi,
- uchwała w sprawie przepisów porządkowych związanych z przewozem osób i bagażu taksówkami osobowymi,
- uchwała Rady Warszawy z dn. 13.07.2003 r. w sprawie dodatkowych oznaczeń taksówek osobowych,
- uchwała Rady Warszawy w sprawie określenia strefy cen (stawek taryfowych) obowiązujących przy przewozie osób i ładunków taksówkami osobowymi.
Przewozów okazjonalnych osób samochodem osobowym do 9 osób łącznie z kierowcą nie będących taksówkami te przepisy nie obowiązują.
Wracając do ustawy o transporcie drogowym w art. 4 pkt 11 ustawodawca określił, że przewóz okazjonalny osób nie stanowi przewozu regularnego, regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Wszystkie te przewozy nie są przewozami tożsamymi. Co prawda, wprost nie zostało to określone w cytowanym art. 4 pkt 11, że przewozy okazjonalne osób nie stanowią też przewozu drogowego taksówką, ale art. 12 ust. 16 definiuje, że licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką, gdzie przewozy okazjonalne osób zobowiązane są do posiadania właśnie licencji na krajowy transport drogowy osób zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy. Dodatkowo ustawodawca dla wyróżnienia przewozów drogowych taksówką, od przewozów okazjonalnych osób samochodem osobowym niebędącym taksówką wprowadził zapis art. 18 ust. 5. Artykuł ten brzmi:
Art. 18. ust. 5. Przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowca zabrania się:
a) umieszczania i używania w pojeździe taksometru,
b) umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy,
c) umieszczania na dachy pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.
Rygory przewidziane w art. 18 ust. 5 ustawy mają więc za zadanie utrudnienie przedsiębiorcy wykonującemu przewozy okazjonalne, a więc bez posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, wkupywanie się w klientelę przedsiębiorcy wykonującemu transport drogowy na podstawie licencji, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Reasumując, ograniczenia zawarte w art. 18 ust. 5 ustawy są kontynuacją ograniczeń dla przewozów okazjonalnych zawartych w art. 4 pkt 11.
Co do przedstawionej tezy Senatu dotyczącej sformułowania zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady swobody i wolności działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie ograniczeń w art. 18 ust. 5 ustawy (rozumiemy, że opartej na tezie osób zainteresowanych zmianami w ustawie) pragniemy przedstawić zgoła odmienne stanowisko NSA w tej właśnie sprawie. NSA w prawomocnym orzeczeniu wydanym do wyroku z dn. 13.05.2009 r. w sprawie II GSK 911/08 stwierdził:
„Ograniczenia w zakresie wyposażenia i oznakowania pojazdów przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, przewidziane w art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym, wbrew stanowisku zajętemu w skardze kasacyjnej, nie naruszają zasady wolności (swobody) prowadzenia działalności gospodarczej w świetle art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. I tak, w myśl przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa i temu nie sprzeciwia się art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten bowiem jest następstwem dokonania wyboru, jaki każdemu przedsiębiorcy transportowemu daje omawiana ustawa na równych prawach, a mianowicie, czy zamierza wykonywać transport drogowy taksówką na podstawie licencji, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, czy też wykonywać przewozy okazjonalne, jednakże wówczas z zachowaniem rygorów wymienionych w przepisie art. 18 ust. 5 ustawy. Trudno byłoby też uznać, aby przepis art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym godził w powinność państwa udzielania przedsiębiorcom pomocy publicznej na zasadach i w formach określonych w odrębnych przepisach, z poszanowaniem zasad równości i konkurencji, jak to przewiduje art. 7 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż jest to zupełnie inna materia ustawowa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postawienie przedsiębiorców, na równych prawach, przed wyborem formy prawnej, na podstawie której zamierzają prowadzić działalność gospodarczą w zakresie przewozów osobowych, czy to w ramach transportu drogowego taksówką na podstawie licencji, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, czy też jako przewozy okazjonalne, na podstawie licencji przewidzianej w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, nie godzi w zasadę wolności (swobody) gospodarczej, jak również nie ogranicza konkurencji. Wręcz przeciwnie. Przepis art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym przyczynia się do zapewnienia równości szans prowadzenia działalności gospodarczej przez obie wspomniane grupy przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Bez istnienia takiego przepisu przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy taksówką, na podstawie licencji przewidzianej w art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, mogliby być łatwo eliminowani z rynku przez wkupywanie się w ich klientelę ze strony przedsiębiorców wykonujących podobnymi pojazdami przewozy okazjonalne, w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy, niepodlegających zarazem tym wszystkim rygorom i ograniczeniom, jakie odnoszą się do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką. Z powyższych względów trudno byłoby uznać, aby przepis art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym naruszał art. 20 i 22 Konstytucji RP, tym bardziej w sytuacji, gdy zasada wolności gospodarczej, o której mowa w art. 22 Konstytucji RP, nie jest wartością absolutnie chronioną. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest bowiem dopuszczalne w drodze ustawy ze względu na ważny interes publiczny, a taka sytuacja ma miejsce na gruncie ustawy o transporcie drogowym w okolicznościach niniejszej sprawy.”
W ramach obecnie obowiązującego prawa pomimo zakazów wynikających z art.18 ust. 5 ustawy, przewóz osób prowadzi działalność, jest wyposażony i wygląda jak taksówka, choć taksówką nie jest. Nieprzestrzeganie tych zapisów było i jest powodem wielu spraw sądowych zakańczanych prawomocnymi orzeczeniami NSA na niekorzyść przewoźników drogowych wykonujących przewóz okazjonalny osób.
Upodabnianie się więc do taksówek i wykonywanie działalności taksówkowej samochodem osobowym nie będącym taksówką, a przewozem okazjonalnym osób jest też naruszeniem zasad uczciwej konkurencji zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dn. 16.04.1993 r. Potwierdził to Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt IX Waz 336/08 z dn. 26.02.2009 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odrzucając apelację obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza z dn. 07.10.2008 r. w sprawie o sygnaturze akt VW 419/08, gdzie w orzeczeniu Sąd Rejonowy stwierdził m. in. „prowadząc działalność gospodarczą Usługi Transportowe Tele – Radio TAXI naruszył zasady uczciwej konkurencji w ten sposób, że oznaczając pojazdy przewoźników oznaczeniami przypominającymi oznaczenia pojazdów korporacji taksówkowej wprowadził klientów w błąd co do jakości usługi i naraził w ten sposób klientów na szkodę”.
Ujednolicenie więc warunków wykonywania transportu drogowego taksówkami, oraz samochodami osobowymi nie będącymi taksówkami poprzez wykreślenie art. 18 ust. 5, zmiany w art. 6 ustawy spowodują dopuszczenie do świadczenia usług przewozu drogowego taksówką usługi okazjonalne przewozu osób „niby – taksówki” oraz osoby nie mające do tego kwalifikacji.
Zacieranie różnicy pomiędzy przewozami taksówką, a okazjonalnym przewozem osób (czego broni art. 18 ust. 5 ustawy) stoi również w sprzeczności z prawem wspólnotowym. Ochrona interesów konsumentów jest przedmiotem prawa wspólnotowego. W dyrektywie 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego z dn. 11.05.2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych zawarto zakaz stosowania praktyki polegającej na wprowadzaniu w błąd (art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy). Polega on w szczególności na zatajaniu lub przekazywaniu informacji w sposób niejasny, dwuznaczny i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji (chodzi tu o zawarcie umowy przewozu), której inaczej by nie podjął. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy praktykę handlową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli zawiera ona fałszywe informacje i w związku z tym jest niezgodna z prawdą lub w jakikolwiek sposób, w tym poprzez wszystkie okoliczności jej prezentacji, wprowadza lub może wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta. W naszym przypadku jest to upodabnianie pojazdów nie taksówkowych do taksówkowych. Sytuacje opisane w tych przepisach trzeba odnieść do przewozów wykonywanych przez przewoźników osobowych, którzy wykonują przewozy zbliżone, a właściwie identczyne do taksówkowych.
Po wprowadzeniu zmian w ustawie w sposób ukierunkowany przez projekt Senatu wniesiemy skargę do Komisji Wspólnot Europejskich na prawo polskie, które tych zapisów dyrektywy nie uwzględnia i stwarza warunki do stosowania praktyk niedozwolonych.
Przewodniczący
Międzyzakładowej Komisji Taksówkarzy
Zawodowych m. st .Warszawy
NSZZ „ Solidarność” Region Mazowsze
Michał Więckowski